Inspirerende uitspraken van levenskunst

Gnothi Seauton – Mens, ken u Zelve

stond rond 600 vC op de Apollotempel in Delphi in Griekenland geschreven. Het vormt het begin van een traditie van wijsheid omtrent het goede leven. De filosofie van de levenskunst draagt wijsheid over teneinde zo goed mogelijk mens te zijn.

creatieve werkvormen bij het spel Mens, ken je zelf

creatieve werkvormen bij het spel Mens, ken je zelf


De antieke levenskunst ziet de mens als microkosmos en deel van een groter geheel, de kosmos:

…zo binnen zo buiten, zo boven zo beneden…


De filosoof Immanuel Kant (1724-1804) stelde, dat de vraag:

Wat is de mens?

de meest fundamentele van alle vragen is en drie belangrijke vragen en domeinen van kennis omvat:

  • wat kan ik weten?
  • wat moet ik doen?
  • wat mag ik hopen?

René Descartes’ (1596–1650) antwoord op die vraag – wat uitdrukking geeft aan een dualistische visie tussen lichaam en geest:

Ik denk dus ik ben: Cogito ergo sum!


Een poëtisch antwoord van de daoïstische filosoof Zhuang Zi (369-286 vC) luidt:

Afgelopen nacht droomde ik dat ik een vlinder was…
en nu weet ik niet meer of ik een mens ben die droomde een vlinder te zijn,
of misschien ben ik wel een vlinder die nu droomt dat hij een mens is…


Friedrich Wilhelm Nietzsche, filosoof en filoloog (1844-1900) ziet het spelen als weg tot bevrijding en menselijke (geestelijke) ontwikkeling:

Onschuld is het kind en vergeten, een nieuw beginnen, een spel, een uit zichzelf wentelend rad, een eerste beweging, een heilig ja-zeggen…


‘t Is het vuur van Liefde dat mij drijft;
‘t Is de wijn van Liefde die mij dronken voert.
Wil je horen van het bloeden der geliefden,
Luister, luister naar het riet.

Uit: Mathnawi; Djalal al-Din Roemi, Perzisch mysticus en filosoof (1207-1273)


één van de acht geluksprincipes

één van de acht geluksprincipes

De wisseling der seizoenen
brengt net als de komst van de geliefde voorspoed.
Het sterven van het lichaam
wekt de lantaarn van het hart tot leven
Door het lachen van de bliksem
is de wolk in tranen,
Door het huilen van de wolk
barst de tuin in lachen uit.

Djalal al-Din Roemi, Perzisch mysticus en filosoof (1207-1273)


Dezelfde levensstroom, die nacht en dag door mijn aderen stroomt, doorstroomt ook de wereld en danst in ritmische maatslag. Het is hetzelfde leven dat in vreugde ontspruit door het stof der aarde, in talloze grashalmen en uitbreekt in onstuimige golven van bladeren en bloemen.

Uit: Wijzangen; Rabindranath Tagore, Bengaals dichter, wijsgeer en mysticus (19e-20e eeuw)


In de bergen, een antwoord aan gewone mensen

Ze vragen me waarom ik nestel op deze berg van Jaspis.
Ik lach en weet het antwoord niet, mijn hart voelt zich hier vrij.
De geur van bloesem lost hier op in almaar stromend water.
Een andere hemel, andere aarde, en niet die van de mensen.

Li Bai, Chinees chandichter (zen) Tangdynastie (701 – 762)


De grote Weg is zonder deur: duizenden straten zijn er.
Wie eenmaal deze grens overschrijdt, wandelt in vrijheid door het wereldruim.

Wumen Hui-kai, Chinees Zen- en koanmeester (1183–1260)


Verzet je niet. Ga mee met de stroom van het leven en je zult jezelf terugvinden, één met de mysterieuze eenheid van het Universum.

Zhuang Zi, Chinees daoïstisch filosoof (369-286 vC)


O, oude vijver!
Een kikvors springt van de kant,
geluid van water.

Matsuo Basho, haiku meester (1644-1694)