Spelfilosofie

dobbelstenen Droomspel: doe je droomwens!

dobbelstenen Droomspel: doe je droomwens!

Mens, ken je zelf ©

Het filosofische en mythische bordspel Mens, ken je zelf geeft een speelse introductie tot filosofische en praktische levenskunst. Het samenspel en de dialogen rond de speeltafel dragen ertoe bij dat mensen spelend leren ten behoeve van persoonlijke en professionele groei.

Dat begint met de spelsituatie zelf – de uitnodigende kracht van het samen spelen.
Hierover schreef de cultuurfilosoof en historicus Huizinga een prachtige filosofie over de spelende mens: de homo ludens.

Mens, ken je zelf organiseert een tijdsruimte waarin deelnemers elkaar spelend ont-moeten en samen-zijn. Een speelruimte om te worden wie je bent, zoals de filosoof Nietzsche levenskunst omschrijft!

Naast de spelvorm vormt de dialoog het hart van Mens, ken je zelf. Door ontmoeting en dialoog tussen spelers is er gedurende het samenspel zowel ernst als lichtvoetigheid. De dialoog houdt de ruimte open door middel van spelregels van wederkerigheid, respect, authenticiteit, verantwoordelijkheid en aanspreekbaar zijn.

Speelruimte van de homo ludens: word wie je bent!

Betekenisvolle ontmoetingen door samenspel

denkramen met geluksprincipes

denkramen met geluksprincipes

Het binnentreden in een speelruimte nodigt deelnemers uit het leven te zien als een spel met elementaire krachten. Het spel der elementen – aarde, water, lucht en vuur – kunnen we vanuit een wetenschappelijk wereldbeeld ‘verklaren’ en daarmee ontmythologiseren. Vanuit een animistisch of religieus wereldbeeld zijn de natuur, de kosmos en de wereld het resultaat van bezielde wezens en krachten! De onbekende en bedreigende natuur wordt als goddelijk verbeeld of als bezield met natuurwezens en kosmische krachten. Mythen uit verschillende culturen beschrijven dat de liefdesverhouding tussen Moeder Aarde en de Hemelvader een opstand van de kinderen uitlokt; waarna een intergenerationele strijd onder leiding van een godenzoon resulteert in een nieuwe (patriarchale) orde. De wisseling der seizoenen is weerspiegeld in een Griekse mythe over aardegodin Demeter, die treurt om haar dochter Persephone, nadat zij geschaakt is door Hades, heerser van de onderwereld. Door dit verdriet sterft de natuur af waardoor het op aarde winter wordt. Ook vertellen mythen over de tegenstrijdige principes chaos en orde, verbeeld als een strijd tussen Apollo, lichtgod van harmonie, overzicht en de juiste maat en Dionysos, duistere god van overgave, roes en vruchtbaarheid. Deze Griekse godenwereld met hun goddelijke krachtenmetingen bezielde ook het menselijke schouwtoneel. Voor de bemiddeling tussen goden en mensen speelt Hermes, de boodschapper met de herdersstaf een grote rol.

sand glass

sand glass

We kunnen de mythische verhalen en magische beleving van de werkelijkheid opvatten als een metafoor, die we weer levend kunnen maken in een speelruimte. De goden en godinnen, draken en heksen, dieren en mysterieuze figuren uit de onderwereld belichamen zieleroerselen zoals liefde en woede, haat en jaloezie, dankbaarheid en strijdbaarheid. Die mythisch-metaforische wereld gaat eigenlijk over de kracht van de spelende mens: de kracht van verwondering over het unieke en bijzondere, door wandelend op de levensreis in te spelen op het goede moment om te handelen!  Voor het markeren en open houden van het menselijke schouwtoneel spelen Chronos, Vadertje Tijd en Tycho, die mensen kansen toespeelt, een belangrijke rol. En vooral de enthousiasmerende kracht van Kairos – die de verbeeldingskracht vleugels geeft en de kunst beheerst het goede moment af te wachten en kansen te grijpen.

De kracht van het spel ligt in het oproepen van een wereld van verbeelding door de kloktijd even stil te zitten. Door vertraging en verstilling en de beelden en verhalen met elkaar rond de speeltafel te delen en te onderzoeken. In de speelruimte heerst een sfeer van respectvol luisteren en authentiek antwoorden; van verwondering en ontdekking. Er is ruimte voor ieders unieke zijn en voor verrassende momenten – voor het onvoorspelbare. 


Dr. Heidi S.C.A. Muijen schreef hierover diverse artikelen.
Deze zijn als pdf te downloaden.

De mens is ex-istentie – Da-sein – een in tijd en ruimte uitgestrekt wezen – als werkwoord – …steeds diens eigen mogelijkheid kiezend, vindend en verliezend; eigenlijk en oneigenlijk zijn.

Martin Heidegger, ontleend aan Sein und Zeit, Duits filosoof  (1889 – 1976)